Budowa i funkcje oka

eyeWzrok dostarcza najwięcej informacji na temat otoczenia. Dzięki niemu możliwe jest rozróżnianie barw, kształtów, jasności i rozmiarów. Wzrok pozwala również śledzić ruch otaczających obiektów i oceniać ruchy własnego ciała.

Narząd wzroku składa się z gałki ocznej wraz z nerwem wzrokowym oraz narządów dodatkowych.

Gałka oczna ma w przybliżeniu kształt kuli o promieniu około 11 mm, jej objętość to około 7 cm3, a masa około 7 g. Zbudowana jest z trzech błon: zewnętrznej (błony włóknistej), środkowej (błony naczyniowej) i wewnętrznej (zawierającej elementy światłoczułe) tworzących ściany gałki oraz trzech komór, w których rozmieszczona jest jej zawartość.

oko
Warstwa zewnętrzna to włóknista, łącznotkankowa błona, która składa się w 4/5 z twardówki, a na przedzie gałki przekształca się w rogówkę. Błona włóknista tworzy elastyczny i odporny szkielet gałki ocznej. Do twardówki przyczepione są mięśnie gałki ocznej.

Warstwa środkowa składa się z naczyniówki, ciała rzęskowego i tęczówki. Naczyniówka zbudowana jest z licznych naczyń włosowatych oraz włókien sprężystych, a jej zadaniem jest odżywianie gałki ocznej i dostarczanie jej wystarczającej ilości tlenu. Ciało rzęskowe zbudowane jest w wyrostków rzęskowych i mięśnia rzęskowego, który bierze udział w akomodacji. Od wyrostków odchodzą liczne cienkie włókna, tworząc aparat zawieszający dla soczewki. Funkcją ciała rzęskowego jest również produkcja cieczy wodnistej. Tęczówka jest błoną w kształcie krążka o średnicy około 12 mm, która pełni rolę przesłony źrenicznej o zmieniającej się szerokości.

Warstwę wewnętrzną stanowi siatkówka. Jej tylna cześć zawiera komórki światłoczułe, natomiast przednia część (rzęskowa i tęczówkowa) jest niewrażliwa na bodźce świetlne. Budowa siatkówki jest bardzo złożona i różni się w zależności od rozpatrywanego obszaru. Zasadniczym elementem jej struktury są komórki światłoczułe: komórki czopkowe oraz pręcikowe. W komórkach tych następuje proces zamiany światła na sygnały elektryczne, które w postaci impulsów nerwowych przenoszone są do mózgu. Najważniejszą częścią siatkówki jest dołek środkowy, w którym znajdują się wyłącznie czopki – im bliżej skraju siatkówki, tym maleje liczba czopków a rośnie liczba pręcików. Komórki czopkowe odpowiadają za widzenie barwne natomiast pręcikowe za widzenie zmierzchowe.

Wnętrze gałki ocznej składa się z trzech komór: przedniej, tylne i komory ciała szklistego. Komora przednia zawarta jest pomiędzy rogówką a tęczówką, komora tylna jest szczeliną między tęczówką, ciałem rzęskowym, ciałem szklistym i soczewką. Obie te komory wypełnia ciecz wodnista, której zasadniczym zadaniem jest odżywianie rogówki i soczewki. Pomiędzy tylną powierzchnią tęczówki a przednią powierzchnią ciała szklistego znajduje się soczewka. Jest to dwuwypukła, przeźroczysta struktura, która posiada zdolność do zmiany swojej krzywizny. Przestrzeń między soczewką a siatkówką wypełnia ciało szkliste. Jest ono przezroczystą, bezbarwną, galaretowatą substancją. Składa się głownie z wody oraz niewielkiej ilości białka. Jego rolą jest wypełnienie gałki ocznej i zapewnienia prawidłowego ciśnienia śródgałkowego. Podobnie jak soczewka, nie posiada ono naczyń krwionośnych.

Do narządów dodatkowych gałki ocznej zaliczamy mięsnie gałki ocznej oraz powieki, spojówki i narząd łzowy, stanowiące jej aparat ochronny. Powieki to fałd skórny wyściełany od wewnątrz błoną śluzową. Ich zadaniem jest ochrona oka przed nadmiarem światła oraz urazami mechanicznymi. Do ich funkcji zaliczamy też rozprowadzanie łez.

Galka oczna mieści się w oczodole kostnym, których chroni ją przed większością urazów mechanicznych.